Liturgieomslagen: Allerzielen

 Arno Gelderblom

kathe kollwitz - neue wache 1Arno Gelderblom heeft speciaal voor de herdenkingsdienst een beeld en een gedicht uitgezocht. Daarbij werd hij geïnspireerd door zijn bezoek aan Berlijn en doordat in 2014 uitgebreid is herdacht dat de 1e wereldoorlog 100 jaar geleden uitbrak.

Tijdens een wandeling over Unter den Linden kwam hij bij de Neue Wache (nieuwe wacht). Dit kleine gebouw was oorspronkelijk een wachthuis voor de Pruisische troepen, maar is sinds 1931 in gebruik als oorlogsmonument: eerst voor de Duitse slachtoffers van WOI, daarna voor de slachtoffers van het fascisme in WOII en sinds 1993 voor de slachtoffers van oorlog en tirannie. Een onbekende Duitse soldaat en een onbekende verzetsstrijder hebben hier hun laatste rustplaats, omringd door aarde van Europese slagvelden en concentratiekampen.

Midden in de kale ruimte staat een beeld van Käthe Kollwitz (1867-1945): ‘Pietà: treurende moeder met haar dode zoon’. Kollwitz maakte het beeld nadat haar zoon Peter tijdens de eerste wereldoorlog was gesneuveld. Een indrukwekkend beeld van een moeder vol van verdriet die haar stervende kind vasthoudt. Het thema van de pietà is in veel van Kollwitz’ beelden en tekeningen te zien. De ellende van de Eerste Wereldoorlog en de nasleep daarvan in werkloosheid, armoede en sociale onrust in Duitsland, vertolkt zij met een uitgesproken en rauwe dramatiek.

Daarbij een deel van een gedicht van Remco Campert (1929), uit de bundel ´Het huis waarin ik woonde´(1955). Een levenslustig, hoopvol gedicht over de creatieve en verbindende kracht van woorden. Enkele frasen hieruit:

kathe kollwitz - neue wache 2‘Poëzie is een daad
van bevestiging. Ik bevestig
dat ik leef, dat ik niet alleen leef.
…..
Tenslotte wint de dood, jazeker,
maar de dood is slechts de stilte in de zaal
nadat het laatste woord geklonken heeft…..’

 

Met de pietà op de omslag wordt ‘ons’ Allerzielen universeel en het gedicht van Campert geeft ons ‘hopelijk’ kracht.

Meer weten? Op www.kaethe-kollwitz.de vind je meer over Käthe Kollwitz (in het Duits). Hoe Remco Campert (tgv zijn 80ste verjaardag) zijn gedicht voordraagt zie je op http://www.athenaeum.nl/interviews/remco-campert-poezie-is-een-daad-extra.