Kees’ cinema: The Imitation Game

Kees van der Kooij

De filmindustrie levert jaarlijks duizenden films af. Grootschalig geproduceerd of met een minimaal budget; allemaal proberen ze ons, gewone mensen, iets te vertellen.
Deze keer kijk ik naar de Brits-Amerikaanse docudrama: The Imitation Game.

690e1ff0-a844-49cb-bb95-cf98b75f46bbHoe win je een oorlog? Dat wordt in deze, op de werkelijkheid gebaseerde film verteld. En passant wordt ook duidelijk wat het betekent homo te zijn in de jaren ’50 in de westerse wereld.

De film start met een vreemd verhoor in 1952. Een detective wil een verdachte ondervragen over een vermeend misdrijf, maar in plaats daarvan vertelt de verdachte zijn verhaal over hoe de oorlog met Nazi-Duitsland is gewonnen. Die verdachte is professor Allan Turing, wiskundige en informaticus en in de oorlog werkzaam bij de Britse crypto-analytische dienst. Doel van die dienst was het ontcijferen van de in code verzonden Duitse militaire berichten. Dat was een hele klus, want het betrof Enigma codes. Niet te kraken volgens alle deskundigen.
Ik ga nu dingen verklappen. Stop hier met lezen als je door de film verrast wilt worden ……
Dankzij de Turing machine, voorloper van de computer, lukt het het team de code te kraken. En voor het eerst kan alles wat bedoeld is voor de Duitse commandanten gelezen en begrepen worden. Het is alsof we meekijken over de schouders van Himmler zelf, was hun verbaasde reactie.
Maar nu kwam het moeilijke deel. Als je deze informatie zondermeer gebruikt zal de vijand snel doorhebben dat de Enigma code niet meer veilig is, en je dus de informatie weer verliest. De oorlog moet gewonnen worden, daar gaat het om.8b016dfd-deec-47dd-bfa3-47f89e35d804
Dat de code gekraakt was moest absoluut geheim blijven. Zo min mogelijk mensen mochten dit weten. Ook de geallieerde, politieke of militaire leiding niet. Uiteindelijk was er slechts een handje vol mensen die er van wisten. Eén van hen was Alan Turing, hij besliste waar en wat gelekt kan worden zonder argwaan te wekken. Hij besliste zo over het verloop van elke veld- of zeeslag, over leven en dood. Aan het einde van de film werd hem dan ook de vraag gesteld: hoe voelde dat, God te zijn, beslissend over leven en dood? Waarop Turing antwoordde: ik was God niet. God had deze oorlog zeker verloren.
Als het woord God van het Engelse “good” is afgeleid, denk ik dat Turing gelijk had, de Goede God zou deze oorlog zeker verloren hebben. De Goede God verloor nog meer. In 1952 achtte een Britse rechter Alan Turing schuldig aan “grove obsceniteit”. De bijbehorende straf kostte hem uiteindelijk het leven. Pas in de zestiger jaren werd de wet die homoseksualiteit strafbaar stelt, afgeschaft.
The Imitation Game kwam begin 2015 uit in Nederland en scoorde goed. Voor zover ik weet draait hij nu nergens meer, maar de Bluray DVD is overal te huur of te koop.