Migratie, het jaarthema van MoTiv

Hans van Drongelen

Mensen geven graag vorm aan de tijd. Meer nog, ze willen de tijd naar de hand zetten. Het nieuwe jaar krijgt een nieuw kenteken (2016), het oude jaar wordt van de ene op de andere dag geschiedenis. We kijken niet terug, alleen vooruit. Zo hebben we het geleerd. Bij MoTiv gaan we helemaal mee in dit gedrag. We hebben een nieuw jaar, een nieuw thema: migratie.

Een nieuw jaar moet van het oude onderscheiden worden en vraagt derhalve om nieuwe ideeën. Dit is een uitgekookt handelingsprincipe dat we ons in onze westerse maatschappij aangeleerd hebben. Een nieuw jaar betekent een zee van nieuwe tijd. Maar een zee van tijd is niets als we er niet mee aan de slag gaan. En daarom beginnen we meteen die zee in te dammen met thema’s, beleidsplannen en doeleinden. Dit moet voorkomen dat het water ons over de voeten loopt. Wij lopen er liever zelf overheen. Al doen mensen soms lacherig over dit bijbelverhaal, we hebben het goed begrepen.
Dit jaar willen wij aansluiten op de problematiek van de vluchteling, maar dan vanuit het terrein waarop wij werkzaam zijn, hogeschool en universiteit. Het is de vluchteling die ons niet alleen vraagt om een veilig onderdak en een stuk brood, hij doet meer dan dat: hij stelt de vraag naar onszelf aan de orde. Wie zijn wij mensen van deze,westerse samenleving? En wat is dit voor een samenleving? Wat stelt zij voor? De vluchteling is de kritische ander die ons een spiegel voorhoudt, waar velen van ons niet in durven kijken.
De wereld van het hoger onderwijs heeft al lange tijd met die ander te maken die vanuit een andere cultuur en samenleving aan onze instituten leert en doceert. Soms zijn dit vluchtelingen, veelal ook niet. Het zijn jonge mensen die afscheid nemen van huis om een nieuwe wereld te leren kennen. Dit proces is geordend en omgeven door begeleidende instanties, dus komen deze mensen – een uitzondering daar gelaten – niet op het NOS-journaal. Maar toch doen zich hier dezelfde principes voor en komen dezelfde kritische vragen aan de orde. Jonge mensen, kinderen nog, maken zich los van de vertrouwde wereld van vader en moeder en komen in een totaal onbekende samenleving terecht waar mensen zich naar andere normen en waarden gedragen. Hun gedrag roept vragen op. Soms groeit dit uit tot conflicten. Dan heeft men de kans die men voor elkaar is om verder te groeien, niet gezien.
Wat wij in onze betrekkingen met internationale studenten doen – en dit jaar willen we daar meer zicht op en vooral inzicht in krijgen – is deze jonge mensen met raad en daad ondersteunen in het veranderingsproces dat zij doormaken. Wij doen dit in de bestuurstrainingen voor studenten. We besteden er bijzondere aandacht aan in de Summerschool die we met Europese en Chinese studenten geven en waar we beide groepen zich aan elkaar laten optrekken. Is dit werk voor een christelijke organisatie? Ik ben ervan overtuigd. Jonge mensen naar een nieuwe fase van leven brengen, hen naar een nieuwe en andere staat van ontwikkeling brengen en hen de principes van deze verandering kenbaar maken, is geloofswerk bij uitstek. In deze zin zijn alle jonge mensen migranten, die zich op een bepaald moment van een overzichtelijke en beschermde huiselijke omgeving losmaken om de grote wereld in te gaan. Ze gaan in een andere stad studeren, scheppen er hun nieuwe familiebanden met vrienden en vriendinnen of trekken meteen naar het buitenland om zich daar uit te proberen en ervaring voor het leven op te doen.
Goedbeschouwd is de bijbel een boek van migratie. Geografische migratie, heel feitelijk, maar ook innerlijke of geestelijke migratie is er aan de orde. Wat is bekering anders dan een migratie van het ene veld van normen en waarden naar een ander, een beter of hoger domein? De komst van een grote groep Galilese mannen naar Jeruzalem werd daar ook niet door iedereen op prijs gesteld. Ze hadden een andere tongval en hadden bepaald niet de manieren van de grote stad. Vooral hun leider was iemand die lastige kwesties aan de orde stelde en zichzelf tot voorwerp van zijn prediking maakte, waarmee hij alle grenzen van fatsoen te buiten ging. Maar de wereld veranderde daardoor, tot ver voorbij de grenzen van Rome.
(dit artikel is ook verschenen in het Protestants Kerkblad Delft van 16 januari 2016)