Muziek: De kerstnacht op muziek gezet

Door Maria Salomons

Maria en Elisabeth

Maria en Elisabeth

Nu mag ik, Maria (what’s in a name…), een stukje schrijven over wat de cantorij gaat zingen in de kerstnacht.

Een groot deel van de liturgie zal worden ingenomen door het Klein Kerstoratorium van Huub Oosterhuis, met muziek van Antoine Oomen. Dit kerstoratorium is een collage van teksten uit het evangelie van Lukas en de profetieën van Jesaja. De Bijbelteksten wordt gezongen en gezegd met een muzikale achtergrond.

De muziek begint zacht en smekend, om uit te monden in het gezongen kerstevangelie van Lucas. De cantorij heeft twee versies uitgeprobeerd van het kerstevangelie: de ene versie geheel vierstemmig. En ook de meer vertrouwde versie met enkele stemmen waarbij de gehele cantorij vervolgens invalt. Dat gebeurt precies op het moment dat er gezongen wordt: ‘Plotseling was de engel omringd door een schare van hemelse machten. Zij verheerlijkten God en zij riepen: Ere zij God in de hoge en vrede op aarde voor alle mensen van goede wil.’

Kort daarna is de cantorij achtergrondkoor bij de spreekstem die begint met Jesaja 59, over de misdaden van de mensen. Bij deze verdrietige tekst, over de handen met bloed bevlekt, blijft de cantorij zacht volhouden: ‘het licht schijnt in de duisternis, en de duisternis heeft het licht niet overmeesterd’.

De spreekstem gaat verder: We wachten op licht, maar het blijft donker. Maar moet de verlosser niet komen? De stem van een roepende klinkt. Helder en hoog klinkt de muziek. Een zangstem begint te vertellen over ‘het volk dat in duisternis gaat’. Tweestemmig stemt de cantorij in: ‘Lachend en juichend als op de dag van de oogst!’ Dan komt de spreker met de Jesajatekst: ‘een kind is ons geboren’. De muziek zet weer in, huppelt er naar toe als de cantorij mag zingen: ‘Kind ons geboren, zoon ons gegeven!’ Het kerstlicht mag ontstoken worden!

Na het Klein Kerstoratorium zingt de cantorij het Magnificat, op muziek van Buxtehude. De tekst is uitgesproken door Maria als ze, net zwanger, haar nicht Elisabeth bezoekt. ‘Mijn ziel prijst en looft de Heer, mijn hart juicht om God, mijn redder: hij heeft oog gehad voor mij, zijn minste dienares. Alle geslachten zullen mij voortaan gelukkig prijzen, ja, grote dingen heeft de Machtige voor mij gedaan, heilig is zijn naam.’

Mocht er nog iemand aan twijfelen of Maria het wel zag zitten om de Heiland ter wereld te brengen, dan kan dit lied de twijfel wegnemen. We kunnen met een gerust hart Kerst vieren.