Zondagsbrief van 22 maart 2020

Exodus 7: 8-25

8De HEER zei tegen Mozes en Aäron: 9‘Als de farao jullie om een wonder vraagt, moet jij, Mozes, tegen Aäron zeggen dat hij voor de ogen van de farao zijn staf op de grond gooit; die staf zal dan een grote slang worden.’ 10Mozes en Aäron gingen naar de farao en deden wat de HEER hun had opgedragen. Voor de ogen van de farao en zijn hovelingen gooide Aäron zijn staf op de grond, en de staf veranderde in een slang. 11De farao liet op zijn beurt de geleerden en tovenaars komen, en deze Egyptische magiërs bereikten met hun toverformules hetzelfde. 12Ieder gooide zijn staf neer, en elke staf veranderde in een slang. Maar de staf van Aäron verslond alle andere staven. 13Toch bleef de farao onverzettelijk, hij wilde niet naar Mozes en Aäron luisteren, zoals de HEER gezegd had.

14De HEER zei tegen Mozes: ‘De farao blijft hardnekkig weigeren het volk te laten gaan. 15Ga morgenochtend naar hem toe, wanneer hij naar de rivier gaat. Wacht hem daar op, aan de oever van de Nijl, met in je hand de staf die in een slang veranderde. 16Je moet het volgende tegen de farao zeggen: “De HEER, de God van de Hebreeën, heeft mij naar u toe gestuurd om te zeggen: ‘Laat mijn volk gaan om mij in de woestijn te vereren.’ Tot nu toe hebt u niet willen luisteren. 17Daarom – zo zegt de HEER – zal hij u laten zien wie hij is. Ik zal met deze staf op het water van de Nijl slaan, en dat zal dan in bloed veranderen. 18De vissen gaan dood en de rivier zal zo gaan stinken dat de Egyptenarenhet wel zullen laten nog van het water te drinken.”’

19Toen zei de HEER tegen Mozes: ‘Zeg tegen Aäron dat hij zijn staf geheven houdt boven het water van Egypte, boven rivieren, kanalen en moerassen, boven elke plaats waar water is. Overal in Egypte zal het water dan in bloed veranderen, tot in de houten en stenen waterbakken toe.’ 20Mozes en Aäron deden wat de HEER hun opdroeg. Voor de ogen van de farao en zijn hovelingen hield Aäron zijn staf geheven boven de Nijl en sloeg ermee op het water, en toen veranderde het Nijlwater in bloed. 21De vissen gingen dood en de rivier stonk zo dat de Egyptenaren er niet meer uit konden drinken. Overal in Egypte was bloed. 22Maar de Egyptische magiërs bereikten met hun toverformules hetzelfde. Daarom bleef de farao onverzettelijk, hij wilde niet naar Mozes en Aäron luisteren, zoals de HEER gezegd had. 23Ook dit teken bracht hem niet tot andere gedachten, hij keerde zich om en ging terug naar zijn paleis. 24Omdat de Egyptenaren het water uit de Nijl niet meer konden drinken, moesten ze in de omgeving van de Nijl naar drinkwater graven. 25Zeven dagen duurde de plaag waarmee de HEER de Nijl had getroffen.


 

De macht van het hart

Bij Exodus 7: 8 – 25
 
De strijd gaat beginnen, zo voelt het als je dit hoofdstuk leest. En je houdt je hart vast, want het eerste optreden van Mozes en Aäron is niet erg overtuigend. Die toverij met de staf is niet iets waar de tegenstander van omvalt. Toveren kunnen de Egyptenaren ook. Het Hebreeuwse woord dat hier gebruikt wordt duidt op een krokodil, niet op een slang. En met krokodillen hebben de bewoners langs de Nijl ervaring. In Egypte was de krokodil het symbool van vernietigende kracht en kosmische chaos. Opvallend is dat je soms in kerkportalen nog wel eens een krokodil afgebeeld ziet, als een gevaarlijk monster dat onheil aankondigt. Het ligt roerloos als een plank in het water of in een moeras en slaat snel en genadeloos toe als zijn prooi dichtbij komt.
 
Vond de eerste krachtmeting nog plaats voor de ogen van farao, een klein huiskamer-optreden met beperkte gevolgen, is de tweede meteen een zaak vaan nationale omvang die elke inwoner in Egypte treft. De levensader van Egypte, de Nijl, is totaal vergiftigd door bloed dat het leven verstikt. Daar kunnen wij ons vandaag met onze plaag inmiddels een voorstelling van maken. De plaag duurt zeven dagen, dat is nog te overzien, zou je zeggen. Maar de gevolgen moeten vreselijk zijn geweest.
 
Wat ik bijzonder goed getekend vind in dit verhaal is de taaiheid van farao. Dit is toch een universeel beeld van de wereldse heerser die zich door niets en niemand uit het veld laat slaan. Farao wordt neergezet als iemand die elk optreden van Mozes en zijn broer Aäron opvat als een zaak van toverij waar hij zich niet ongerust over hoeft te maken. Hij houdt vast aan zijn macht die zo stevig gegrondvest is in het staatsbestel van Egypte dat niets hem kan deren.
 
Exodus is een leerboek voor het Joodse volk en de schrijver van Exodus laat hier zien dat het afbreken van menselijke macht niet eenvoudig is, zelfs voor God niet. Farao kent de God van Abraham niet, daar hoeft hij niet bang voor te zijn. Wat doet die God in Egypte? En voor de woordvoerders van die God, afkomstig uit dat verwerpelijke slavenvolk, haalt hij zijn neus op. Hij doorziet niet dat Mozes en Aäron gedreven worden door een hogere macht die een groter doel op het oog heeft: de bevrijding van mensen uit de slavernij. En deze macht die onzichtbaar is, zal de macht van farao ondergraven.
 
Die onzichtbare macht is de Torah, de Wet van recht en gerechtigheid. Daar kan geen machthebber tegenop, zegt Exodus. Een wereldse machthebber kan niet omgaan met een onzichtbare macht die in de harten van mensen gelegd is. Daar krijgt hij geen greep op.
 
Er is een mooi verhaal in de Talmud die dit op een verrassende manier duidelijk maakt. Een rabbi, Eliëzer ben Hyrcanos is op een dag verwikkeld in een heftig dispuut met zijn collega rabbi’s. God staat in deze twist aan de kant van Eliëzer en hij probeert de rabbi te helpen door hem grote wonderen te laten doen. Dit moet zijn tegenstanders overtuigen, nietwaar? De rabbi kan zomaar een boom uit de grond tillen en hij kan een rivier stroomopwaarts laten stromen. Dat is allemaal niet mis en voor een sterveling toch een teken dat de rabbi gesteund moet worden door een hogere macht. Maar zijn tegenstanders laten zich er niet door overtuigen. Want, zeggen zij, wij hebben de Torah, de Wet van God, en die gaat alle macht te boven. En het verhaal eindigt met de vaststelling dat God blij was met de rabbi’s die zich niet door de wonderen lieten overhalen maar trouw bleven aan de Wet, hoewel God zelf met rabbi Eliëzer dit dispuut verloren had.
 
Ik hoop dat wij met elkaar, ook nu we op afstand zijn van elkaar, de macht van het hart ervaren en dat wij van daaruit de energie vinden om te doen wat mogelijk is om met elkaar deze maanden door te komen. Dat angst en zorgen ons niet verlammen, maar dat wij ons sterk voelen om ons te bevrijden wat ons bedreigt en vasthoudt.

Hans van Drongelen.
Dienstvoorbereiding: Anne Cazemier, Ton van der Heijden en Jan Paardenkooper.


 

Psalm 116
1De HEER heb ik lief, hij hoort
mijn stem, mijn smeken,
2hij luistert naar mij,
ik roep hem aan, mijn leven lang.
3Banden van de dood omknelden mij,
angsten van het dodenrijk grepen mij aan,
ik voelde angst en pijn.
4Toen riep ik de naam van de HEER:
‘HEER, red toch mijn leven!’
5De HEER is genadig en rechtvaardig,
onze God is een God van ontferming,
6de HEER beschermt de eenvoudigen,
machteloos was ik en hij heeft mij bevrijd.
7Kom weer tot rust, mijn ziel,
de HEER is je te hulp gekomen.
8Ja, u hebt mijn leven ontrukt aan de dood,
mijn ogen gedroogd van tranen,
mijn voeten voor struikelen behoed.
9Ik mag wandelen in het land van de levenden
onder het oog van de HEER.
10Ik bleef vertrouwen, ook al zei ik:
‘Ik ben diep ongelukkig.’
11Al te snel dacht ik:
Geen mens die zijn woord houdt.
12Hoe kan ik de HEER vergoeden
wat hij voor mij heeft gedaan?
13Ik zal de beker van bevrijding heffen,
de naam aanroepen van de HEER
14en mijn geloften aan de HEER inlossen
in het bijzijn van heel zijn volk.
15Met pijn ziet de HEER
de dood van zijn getrouwen.
16Ach, HEER, ik ben uw dienaar,
uw dienaar ben ik, de zoon van uw dienares:
u hebt mijn boeien verbroken.
17U wil ik een dankoffer brengen.
Ik zal de naam aanroepen van de HEER
18en mijn geloften aan de HEER inlossen
in het bijzijn van heel zijn volk,
19in de voorhoven van het huis van de HEER,
binnen uw muren, Jeruzalem.
Halleluja!


Collecte:
Kerk in Actie steunt deze zondag diaconaat in arme regio’s in Nederland. In deze tijd hebben vooral kerken in Brabant en Limburg onze steun hard nodig, omdat veel mensen daar financieel niet opgewassen zijn tegen de gevolgen van de corona-uitbraak.
Kerk in Actie 40-dagentijd collecte Rekening NL62INGB0000000456 Utrecht www.kerkinactie.nl met omschrijving van dit specifieke doel: arme regio’s in Nederland.
 
Mededelingen:
De kerkdiensten op Palmpasen (5 april) , de Goede Week (9-11 april) en op Paasmorgen (12 april) zijn ook afgelast. Op deze dagen wordt er een brief uitgestuurd met teksten en een overweging die in de Goede Week om 21.30 in je mailbox valt en op Palmpasen en paasmorgen om 11.15.


Brief aan de kinderen
Wat jullie mij altijd als eerste vragen in de nevendienst is: wat gaan we doen? Willen jullie dat nu ook weten? Dan verklap ik het vast: we gaan mensen opvrolijken! Hierover vertel ik straks meer. Eerst gaan we lezen:
Op deze zondag lezen we verder over de Farao die het Hebreeuwse volk niet wil laten vetrekken, teug naar hun eigen land. Het volk van Moses voelt zich machteloos tegenover de grote Farao. Lees maar eerst het hoofdstuk op blz 59 uit Woord voor Woord: “Laat mijn volk gaan”.
Dit is geen vrolijk verhaal, het gaat over eigenwijze mensen die hun eigen land het mooist van alles vinden. Die dit moois niet wilde delen met de vreemdelingen en hen ook niet hielpen om terug naar huis te gaan. Ze zagen zelf eerst niet dat hun mooie rivier de Nijl rood zag van het stof, dat de sprinkhanen alle oogst opaten.
De Hebreeuwse mensen wisten het ook niet meer: wat nu, wat kunnen ze hier tegen doen?  Dat hebben wij ook een beetje he? Dat er nu dingen gebeuren, waar we geen invloed op hebben. Veel mensen voelen zich machteloos en bang. Wat kun je doen?
Hoe maak je nu de goede keuze? Er zijn een aantal eigenschappen die je hierbij kunnen helpen. We noemen dat ook wel ‘waarden’. Matthijs heeft het met jullie al gehad over het vertrouwen. Als je blindemannetje speelt (hebben jullie in de kerk gedaan, toch?) moet je er op kunnen vertrouwen dat niemand je tegen de tafel aan laat lopen. Zo helpt vertrouwen in anderen je om de juiste keuze te maken. Vandaar de wegwijzer in de kerk(foto). Op de wegwijzer van deze zondag staat een ander woord: aandacht. Als je aandacht hebt voor elkaar en voor je omgeving, kan dat je helpen om een keuze te maken.
Het mooie van aandacht is dat je hem kunt geven maar ook kunt krijgen. Jullie krijgen best veel aandacht denk ik? Omdat je elkaar veel meer ziet als je thuis moet blijven van school, krijg je soms misschien wel eens te veel aandacht! Maar er zijn ook mensen die nu juist veel te weinig aandacht krijgen. Omdat in de verzorgingstehuizen de familie niet meer naar binnen mag om besmetting te voorkomen, is het voor veel ouderen opeens erg stil. Zullen we hen samen aandacht geven?
We gaan voor hen mooie tekeningen maken. Niet zomaar, maar met echte aandacht: Erik, die bij ons in de kerk komt (hij zingt in het koor, kennen jullie hem?) gaat ons precies vertellen wat de mensen die hij op het werk ziet het liefste zouden zien. Het zijn mensen van wie het geheugen niet meer zo goed werkt. We hopen dan zo de leuke/mooie/grappige herinneringen van deze mensen weer naar boven te toveren.  Helpen jullie mee?
Ik stuur jullie in een apart mail de informatie hierover!
Groet, Els