Vrijheid, gelijkheid, …burgerschap? Bruggen Bouwen Delft

Pieter Graaff 

“De verbindingen in onze samenlevingen zitten in het midden, waar de meeste mensen zitten: van goede wil, met de wens de wereld beter te maken.” Maar ook: “Ik denk dat wij als ouders en als samenleving onze taak hebben verwaarloosd om de jonge generatie op te voeden in burgerschap.”
Deze citaten van Frans Timmermans uit zijn pamflet Broederschap werden voorgelezen bij de introductie van Bruggen Bouwen Delft. Op zaterdagochtend 12 december stak een heel aantal leden van onze gemeenschap de brug over de provinciale weg over voor een bezoek aan de moskee.

Aanleiding voor de reeks ontmoetingen vormden begin 2015 de aanslagen in Parijs en het bewustzijn dat het nodig is elkaar als bewoners beter te leren kennen en een ander geluid te laten horen.
De ontmoeting gaf veel stof tot nadenken. De opmerking over burgerschap bleef bij mij hangen. Is onze generatie niet meer gewend een proactieve rol te nemen in de samenleving? Zijn de overheid en de burgers losse werelden geworden? En als er nu weer wat van ons verwacht wordt, wat houdt dat burgerschap dan in? Op de vraag wat we moeten doen na de recente aanslagen in Parijs antwoordde een collega aan de lunchtafel: waakzaam zijn. Ik mag hopen dat burgerschap iets anders inhoudt. Hoe kunnen we in onze directe omgeving bruggen bouwen?

Drie jaar geleden nog presenteerden Rutte en Samsom hun regeerakkoord met de titel Bruggen Slaan. De participatiesamenleving deed zijn intrede. In datzelfde jaar initieerde in Utrecht een groep deskundige bewoners de bouw van een brug voor voetgangers en fietsers. Omdat het aan de overkant van het kanaal in dit geval letterlijk groener is, willen ze die overkant (Rotsoord) bij hun drukke stadswijk betrekken en een fietsvriendelijke route naar het station creëren. Zo’n brug realiseren is een proces van lange adem. Een veel gehoorde opvatting daarbij is dat het helemaal niet aan de bewoners is om die brug aan te leggen. Overheid en burgers worden in de analyses als partijen met verschillende belangen geschetst. De initiatiefnemers beklimmen de participatieladder vanaf de andere kant. Met steigerbuizen, een kilometer landbouwplastic en andere materialen die voor handen zijn maken ze af en toe een tijdelijke, ontoegankelijke brug. Door op die dagen net te doen alsof de brug er echt is, houden ze het vuurtje brandend.

Bruggen sla je niet, die bouw je. Als het fundament niet stevig is, kan de tram er niet overheen. Aan dit fundament wordt in de ontmoetingen van Bruggen Bouwen Delft gewerkt. Men slaagde erin om in een korte tijd een waarachtig gesprek tot stand te brengen. Over vertrouwen, luisteren, hoop, nieuw leven. Maar ook de machteloosheid die veel mensen voelen. Net als de woorden en handvaten die Renske in haar preek van 13 december voor deze machteloosheid gaf, lijkt het schaalniveau van het individu voor veel aanwezigen handelingsperspectief te bieden. Als ik me richt op innerlijke vrede, kan ik ook open staan voor de mensen om mij heen. Een goede start, maar hoe krijgt het burgerschap verder vorm?

Ter afsluiting was de brandende vraag uit de kring: hoe nu verder? Het antwoord: vertel eens over deze ontmoeting op een verjaardag, op je werk of in de kerk. Zo houden we het vuurtje brandend, klinkt een ander geluid. Laten we af en toe een dag doen alsof de brug er al is, sluit je aan bij de volgende ontmoeting.