Inleiding – Otto Kroesen
Een gezegde stelt dat wij evenveel toekomst hebben als verleden. Als dat zo is hebben wij weinig toekomst, want wie is zich bewust van verleden, geschiedenis, tradities? Veel mensen die op zoek zijn naar hun identiteit zijn misschien eigenlijk op zoek naar het grotere verhaal waarin hun eigen identiteit onderdak kan vinden. Hoe zijn wij geworden wie wij zijn? Dat grotere verhaal vertelt vooral hoe wij, hetzij slachtoffers maken, hetzij slachtoffers dragen. De toekomstige, onderliggende, buitengesloten Rechtvaardige is het centrum van de geschiedenis. Als een magneet brengt hij orde aan in een verwarrende werkelijkheid waarin ieder zijn eigen weg gaat. Dat is kort gezegd het verhaal van Pasen waarop wij ons in de komende tijd voorbereiden. Ook via dit Dienblad.
1. Verbondenheid in verscheidenheid, gedicht – Ad Straub
Met een bescheiden gedicht viert Ad Straub de verbondenheid en verscheidenheid van het leven.
2. Happietaria Delft opent weer in maart! Ellen Thomas (PR- en bewustwording)
Meld je om te eten bij de Happetaria, die vanaf maart van start gegaan is, dat kan via de website: www.happietaria.nl/delft Je kunt er een gezonde maaltijd krijgen en dat tegelijkertijd voor de goede zaak!
3. Toneelvoorstelling Trompettist in Auschwitz – Günther Sturms
Günther Storms en Karen Chapman verzorgen de diensten in de goede week. Traditioneel begint de voorbereiding met het bezoek aan een film – dit keer is het een toneelvoorstelling. Aanmelden kan nog bij Günther Sturms. De toneelvoorstelling is 20 maart.
De rubriek Motiv on Campus houdt ons op de hoogte van de werkzaamheden van MoTiv aan de TU Delft. Telkens vertelt een van de werkers in het veld iets over vorm, inhoud en doel van deze Motiv-presentie aan de TU Delft. Ditmaal: Kathedraal aan het Noordeinde – Jeroen van Lawick
Gé de Joode geeft een kritiek op het moderne consumptiebestaan.
6. Waarom zijn de boeren boos? – Otto Kroesen
Dick Veerman van Foodlog.nl (neem daar eens een kijkje) heeft een boek gepubliceerd over de huidige landbouwproblemen. Het probleem: wij mensen luisteren niet naar elkanders werkelijkheid. Dat klinkt heel kerkelijk, maar het is ook werkelijk.
7. Betrekkelijkheid en absolutisme – Otto Kroesen
De rechtsstaat kan alleen bestaan als iedereen een hogere macht erkend die boven de wet verheven is. Denkt een machthebber deze hogere macht te kunnen overtroeven, dan betekent dat het einde van de rechtsstaat. Daarom hier een kleine overweging over de kerk en Constantijn de Grote
1. Verbonden in verscheidenheid
Iedereen is anders
Van karakter en kleur, in
Denken, doen, laten
In woord en teken
Kennis en kunde
In ervaren en duiden
Het zien en horen
Voorkeur en spreken.
Doch allen verbonden
In gedeelde verwachting
Gezien en gekend
Om samen te bouwen
Aan de belofte
Een met de geest, in
geloof, hoop en liefde
En groot vertrouwen.
Delft, 22 januari 2025
Ad Straub
Terug
2. Happietaria Delft opent weer in maart!
Ellen Thomas (PR- en bewustwordingscoördinator)
Na 10 jaar is Happietaria terug in Delft! Dát betekent dat er weer een pop-up restaurant wordt opgezet door studenten, voor het goede doel. In het voorjaar van 2025 gaat Happietaria Delft een maand lang open en met de opbrengsten van het restaurant halen we geld op voor Tearfund, een non-profit organisatie die via lokale organisaties, zoals kerken, mensen helpt op te staan uit armoede en onrecht.
Wat begon met slechts het enthousiasme van acht studenten is uitgegroeid tot een mooi lopend project waar al meer dan 30 studenten aan meewerken. Langzamerhand krijgt Happietaria weer haar naamsbekendheid in de stad en zo hopen we in maart een fantastische draaiperiode te beleven aan de Vulcanusweg 307 (oftewel Stichting Stunt)! Om de gasten een schitterende avond te geven en zo veel mogelijk geld op te halen voor het goede doel!
Maar.. dit alles kunnen wij niet alleen! Wij zijn afhankelijk van vrijwilligers om ons restaurant te laten draaien. Wilt u helpen met bedienen, bar staan of afwassen? Meld u dan nu aan via de website: www.happietaria.nl/delft Daar kunt u ook meteen een tafeltje reserveren om te komen genieten van ons overheerlijke eten en tegelijkertijd steunt u het goede doel, Tearfund!Terug
3. Toneelvoorstelling Trompettist in Auschwitz
Günther Sturms
Elk jaar gaan we vanuit de Kerk aan het Noordeinde naar een toneel- of muziekvoorstelling als voorbereiding op de Paascyclus. Dit jaar bezoeken we de voorstelling ‘Trompettist in Auschwitz’ op donderdag 20 maart om 20 uur. Vooraf kunnen we wellicht nog hapje eten in Dordrecht. Er zijn inmiddels 14 kaartjes besteld. Wil je meegaan naar deze voorstelling? Laat het dan even weten aan Günther via g.sturms@motiv.tudelft.nl.
Het aangrijpende verhaal van Auschwitz-gevangene 163848
‘Trompettist in Auschwitz’ is een verhaal van overleven en je vastklampen aan het kleinste sprankje schoonheid in een verder compleet duistere wereld. Het is een verhaal over één van de zwartste bladzijden uit de wereldgeschiedenis, dat aantoont hoe belangrijk het is dat we blijven herdenken. Thomas Cammaert en Soy Kroon vertellen en spelen het bijzondere, aangrijpende verhaal van Lex van Weren, de trompettist in Auschwitz.
Lex van Weren wordt geboren in 1920 en groeit op in Amsterdam. Het spelen op de trompet leert hij zichzelf aan. Als in de Tweede Wereldoorlog het hele gezin Van Weren wordt opgepakt en op transport gezet naar vernietigingskamp Auschwitz, is het de trompet die hem het leven redt. Als enige van het gezin weet hij, als lid van het kamporkest, de verschrikkelijke tijd in het kamp te overleven als gevangene 163848. In 1980 haalde schrijver Dick Walda hem, na jaren van zwijgen, over om zijn verhaal te vertellen. Dat schokkende en emotionele relaas vormt het hart van deze intieme productie: “Schrijnend theater dat binnenkomt.” (Uit: Dagblad van het Noorden ****) Terug
4. Motiv on Campus
De rubriek Motiv on Campus houdt ons op de hoogte van de werkzaamheden van MoTiv aan de TU Delft. Telkens vertelt een van de werkers in het veld iets over vorm, inhoud en doel van deze Motiv-presentie aan de TU Delft.
Kathedraal aan het Noordeinde
Jeroen van Lawick
Onlangs de voorstelling ‘Kathedraal’ van het Scapinoballet gezien.
Een bevreemdende ervaring: samenhang tussen delen lijkt er nauwelijks te zijn. Teksten worden spaarzaam voorgelezen: waar slaan die op? De voor onze cultuur zo archetypische verhaallijn van goed overwint kwaad door opoffering van de held, die lijn lijkt te zijn afgesneden; is er nog een verhaallijn? En dan, sublime maar schaarse verlichting gedurende het gehele stuk: wat is er nog te zien, te onderscheiden in deze werkelijkheid (op het toneel)? Is dit alles juist wat de choreograaf ons wil laten voelen als beeld van een moderne ‘chaotische’ tijd?
Meest in het oog springend: een continue stortvloed van ogenschijnlijk individuele en toevallige bewegingen door de actoren: de dansers. Hun handelingen zijn zeer verschillend. Soms synchroon en voorzover waar te nemen niet op elkaar gericht. Het zijn staccato bewegingen die we moeilijk zelf zouden maken, die hen verbinden, soms letterlijk. De interactie tussen de dansers is zeer intens zonder dat die te snappen is. Harmonieus zijn de bewegingen niet, en al helemaal niet galant zoals je dat wellicht van ballet verwacht.
De dans is niet te bevatten, laat staan te duiden. Maar deze dans is geen chaos; die drukt deze dans alleen maar uit. Alle bewegingen zijn zeer doordacht, niet hetzelfde, niet op elkaar gericht, maar zeer wel op elkaar afgestemd.
Gaandeweg komt onherroepelijk een verborgen laag aan de oppervlakte: gedurende het hele stuk bedient iedere danser zich van een zelfde gemeenschappelijke ‘dansgrammatica’: je moet door de ogenschijnlijke onsamenhangende bewegingen en (taal)uitingen heen leren en wíllen kijken om die regels en ’ways of doing’ van het bewegen te gaan zien, zonder ze overigens te moeten of kunnen begrijpen. Die grammatica maakt dat de Kathedraal boeit!
Is deze Kathedraal van dansers op het podium van de moderniteit een model voor KahN en MoTiv? Kunnen we een gemeenschappelijke grammatica op het spoor komen, die duiden als betekenisverlening of als theologie van technologie in deze tijd; een grammatica die ieder in staat stelt in een eigen taal en in eigen bewegingen die moderniteit gezamenlijk te leven op een boeiende wijze?
Toch een aanrader die Kathedraal…Terug
5. Ecce Homo
Gé de Joode
U heeft het vast wel vaak gehoord. De mens heeft de planeet Aarde in bruikleen en dient daarover een goed rentmeester te zijn. Zijn we dat ook ? Ik denk van niet gezien het feit dat we in rap tempo onze habitat aan het verzieken zijn. Voorbeelden te over. De media staan er vol van. Het besef dat we op de verkeerde weg zijn gloort weliswaar aan de einder, maar we doen er (nog) niet veel aan. Natuurlijk het is wikken en wegen, maar tot resultaten komt het maar niet. Misschien kan als leidraad een stukje tekst uit Lukas 16: 1-8 dienen.
Misschien moet we ook leren rentmeester te zijn over iets anders: namelijk onszelf. Wellicht ligt daar de oorzaak van onze halsstarrigheid om door te gaan op de huidige en uiteindelijk noodlottige weg. Helpt religie ons daarbij ? Zullen we daar eens over nadenken en kijken hoe dat uitpakt?
Als u bereid bent zich te verdiepen in de denkwereld van C.G. Jung en zijn opvolgers, zou deze voor een deel een schatkamer voor levensbetekenis kunnen bieden, namelijk door psychologie en religie te integreren. Deze integratie zou kunnen geschieden door de grenzen van beide opnieuw te definiëren en uit te breiden en zo beide gebieden te bezielen.
Uiteindelijk zal echter elke schatkamer van levensbetekenis slechts zo waardevol of waardeloos zijn als mensen ervan verkiezen te maken. Christendom bijvoorbeeld is slechts zo levenskrachtig, relevant, veelomvattend, zo archetypisch functioneel als haar groeperingen ervan willen maken.
De huidige bloei van sekten, culten, disciplines, therapieën en programma’s van allelei soort getuigt van het dringende karakter van het hedendaagse zoeken naar levenszin. Wat vroeger in de kerk werd gezocht of in georganiseerde godsdienst, wordt nu gezocht in de kolommen op de achterzijde van tijdschriften.
Heel vaak uit zich de behoefte aan levenszin in allerlei ‘oppervlakkige’ (niet-oorzakelijke) symptomen: eenzaamheid, schuldgevoelens, zelfvervreemding, gevoel van ontoereikendheid, gebrek aan richting of motivatie, depressie, apathie, seksuele onzekerheden, identiteitscrises.
Maar hoewel ‘oppervlakkig’, kunnen dergelijke verschijnselen niettemin zodanig verontrustend en ontregelend zijn dat veel mensen dringend behoefte voelen aan verlichting, verzachting, waarbij de onderliggende oorzaak echter niet wordt waargenomen. En vele van de sekten, culten etc. waar zij zich in hun wanhoop toe wenden, richten zich in de eerste plaats, zoal niet volledig, op symptomen; ze fungeren dan ook niet als bewaarplaatsen van levenszin en –doel, maar als niet meer dan kalmeringsmiddelen, tranquillizers.
Ook heeft altijd al de neiging bestaan, in de relatie van de mens met zijn goden en in zijn zoeken naar levensbetekenis, om een kortere, een snellere weg naar het doel te zoeken – om iets te vinden waarmee werk, energie, psychische inspanning en opoffering die ermee gepaard gaan zoveel mogelijk vermeden kunnen worden. In het verleden werden dergelijke pogingen om de weg te bekorten altijd zeer argwanend bekeken. Thans echter, onder de paraplu van een consumptiemaatschappij, hebben ze zelfs weergaloze legitimiteit verkregen.
Het consumentendom heeft de korte afsnijdende weg respectabel gemaakt op vrijwel elk gebied. Elke kortere weg is een verkoopbaar verbruiksartikel geworden. Op wereldniveau komt dit tot uiting in de chaos aan produkten ter besparing van tijd, werk en energie. Het is duidelijk in snelkookprodukten, diepvriesmaaltijden, in ‘instant’-koffie en al wat nog meer eenvoudig en ‘instant’ – direct, ogenblikkelijk – kan worden gemaakt. Het leverde in de tegenwoordige tijd (helaas) een ‘mooie’ plastic-soep op in onze oceanen !
Voorgebakken ‘zelfverwerkelijkings’- programma’s, hapklaar ‘wit licht’, snelbevroren of vacuüm verpakte ‘verlichting’ – zo zijn de beloften die door organisaties worden gedaan, in ruil voor miljoenen euro’s en andere valuta’s die ze uit de zakken van hun aanhang kloppen. ‘Belangrijke vooruitgang’ of ‘plotseling inzicht’ wordt gepropageerd waarbij – in de loop van een weekendje schreeuwen, huilen, scheelogig naar de punt van je neus turen, surrogaat-liefde bedrijvend met kussens of jezelf laten beledigen – de problemen van een heel leven worden opgelost. De beloften die gedaan worden zijn altijd impliciet of expliciet buitensporig: zelfvertrouwen en zelfverzekerdheid, succes (wat dat ook moge betekenen), gezondheid, rijkdom, de romantische partner van je dromen, allerlei krachten en vermogens (van gedachten lezen tot en met je willekeurig onzichtbaar maken en uiteindelijk één-zijn met de kosmos. En, natuurlijk (!?), dankzij deze dingen vooruitzicht op betekenis en doel van het leven.
Veel van dergelijke activiteiten en organisaties die ze bevorderen, zijn heel onschuldig – even onschuldig althans als naar de bioscoop of naar een voetbalwedstrijd gaan. Maar er zijn andere, veel duisterder, veel onheilspellender activiteiten. Denk maar eens aan Jim Jones met zijn Jonestown (900 zelfmoorden met cyaankali of aan een goeroe als Charles Manson). Het illustreert dat hier een nauwelijks merkbare grens is tussen een goeroe enerzijds en een Führer anderzijds, tussen een discipel aan de ene kant, en aan de andere een slaaf.
Maar de herleving van het esoterische in onze eigen tijd is niet zomaar een rage, een voorbijgaande trend. Het is een symptoom van een diepe malaise en van al te wezenlijke geestelijke nood. Het getuigt ervan in hoe ernstige mate georganiseerde religie, wetenschap en de programma’s van ‘morele hervormers’ gefaald hebben in die dringende behoefte te voorzien. En het getuigt nogmaals van het dringende karakter van het zoeken naar levenszinnigheid in de hedendaagse maatschappij.
Nu hebben weliswaar westerlingen al sedert twee eeuwen de blik naar het Oosten gericht, en velen van hen hebben er diepere en levenskrachtigere waarheden mogen vinden dan in de joods-christelijke traditie.
Maar de laatste jaren wenden toenemende aantallen ‘verloren’ mensen zich tot het oosterse denken op dezelfde wijze als zij zich tot ‘esoterica’ hebben gewend. Ze aanvaarden er voorverpakte, gemakkelijk te consumeren bastaardvormen van, omhelzen iedere zogenaamde meester of goeroe die een aantrekkelijke variant weet te presenteren, geven zich blindelings prijs aan een of andere verlichte stijl van leven. En dat doen zij zowel onderdanig en onkritisch passief als met verwachtingen die even buitensporig als ridicuul zijn.
Keuzes maken over klimaat als ook over ons zelf: het zal warempel niet meevallen. Maar het kán wel ! Lees Lukas 16: 1-8 nog maar eens… CO2-uitstoot 100% naar nul ? Begin in ieder geval eens met veel minder: “…en de heer prees de onrechtvaardige rentmeester, omdat hij voorzichtig (vooruitziend ?) gehandeld had …(vers 8).”
Valt het kwartje ? Kunnen we een goede rentmeester zijn van onze planeet Aarde als we er niet in slagen eerst een goede rentmeester van onszelf te zijn ? Doet een bekend credo hier geen opgeld: Verbeter de wereld, maar begin bij jezelf ? Wanneer u weer voor de spiegel staat, kijk dan eens wat langer naar de man of vrouw die terugstaart. Zeg dan bij uzelf: ECCE HOMO: Zie, de mens (Statenvertaling Joh. 19:5). Terug
6. Waarom zijn de boeren boos?
Otto Kroesen
Dick Veerman, de directeur van foodlog, heeft een boek uitgegeven, samen met redacteur Elske Gravesteijn, over de landbouwproblematiek in Nederland. In de Balie is er pas geleden een discussie gewijd. De problematiek van de landbouw is kenmerkend voor veel andere problemen. De oplossing ook. De problemen ontstaan door technocratisch beleid, en een gebrek aan het aanvaarden van verantwoordelijkheid, en het onderling gesprek daarover.
Waarom zijn de boeren boos?
Veerman zegt het volgende: Europese regelgeving en de plannen van de regering stellen regels op die het verdienmodel van de boeren aantasten. Op de stikstofkaart van 2020 was precies aangegeven hoeveel depositie van stikstof in jouw gebied als boer plaatsvond. Daaruit kon je aflezen welke maatregelen je zou moeten nemen. Maar, krijg maar eens een lening van de bank, als jij in een donkergeel gebied zit.
Bovendien: geen van de partijen kan een alternatieve manier voor de boeren op tafel leggen. Want heel veel verschillende actoren, niet alleen de boeren maar ook supermarkten, en ook de overheid en heel de productieketen, moeten hun werkwijze en belangen op elkaar afstemmen. Zo is ook in het verleden de huidige manier van verdienen tot stand gekomen, van steeds grootschaliger en steeds intensiever.
Er zijn heel verschillende boeren en de boeren staan dan ook heel verschillend in. De BBB, aldus Veerman, komt op voor alle boeren, en is tegen strikte regelgeving van de kant van de overheid, maar daardoor kan de BBB geen keuzes en daardoor ook geen beleid maken.
Klem gezet
De boeren zijn klem gezet tussen aan de ene kant regelgeving en aan de andere kant gebrek aan visie op de toekomst. Visie: hoe moet je werken en hoe kun je daaraan een inkomen overhouden? Er is maar één manier om daar toe te komen: overleggen en praten om de prioriteiten en belangen zo op elkaar af te stemmen dat de natuur er beter van wordt, en dat de boer er een inkomen aan kan overhouden. Daarbij moet je ook keuzen kunnen maken zoals: hoeveel en wat voor boeren zijn er in Nederland? Hoeveel en wat voor natuur is er? Wat wordt er geproduceerd en hoe brengt dat wat op?
Volksvertegenwoordigers worden verkozen om de vier jaar en denken niet ver genoeg vooruit. Politieke partijen zijn zelf ook onderhevig aan het technocratische wereldbeeld en denken dat ze met stevige maatregelen voortgang kunnen boeken en dan blijkt de werkelijkheid taai te zijn.
Praten over de waarden waarin je gelooft
Praten moet verder brengen. In dat gesprek moeten de waarden van de verschillende partijen op tafel komen en tegen elkaar afgewogen worden. Dat eist begrip: je moet begrijpen waarom iemand bepaalde dingen voorstaat en andere dingen niet. Dan kun je pas zien hoe je daar vanuit jouw waarden en afwegingen zoveel mogelijk aan tegemoet kunt komen. Ook de tegenstander heeft altijd een punt. Aldus Veerman.
Deze weg voorwaarts is naar mijn hart gesproken en daarom heb ik ook dit artikeltje geschreven. Pas als wij instaan voor elkanders welzijn, kunnen wij ook in geven en nemen en met creatieve oplossingen wegen bedenken waar we samen beter van worden. Instaan voor elkaar, dat is zo ongeveer de kern van de christelijke traditie. In de kerk noemen we dat plaatsbekleding. Zo komt de realiteit van het geloof midden in de maatschappelijke beslissingen terug. Voor de maatschappij is dat wellicht nieuw, maar voor de kerk ook. Kun je zo bidden en spreken in de kerk, dat je volop in gesprek bent met die maatschappelijke realiteit van instaan voor elkaar? Dan zou het zomaar kunnen gebeuren dat ook een vakbondsleider er wat aan heeft als hij eens naar de kerk gaat.
https://www.foodlog.nl/artikel/wetten-nwaarden-en-boeren-boosheid
3. Betrekkelijkheid en absolutisme
Otto Kroesen
Hoe kan het dat we ineens in het Westen een belangrijke leider, de belangrijkste, hebben die zich boven de wet verheven acht? Trump, en hij doet zijn naam eer aan: hij is de troefkaart, hij overtroeft alles. Maar hij is zeker niet de enige die zich zo opstelt. Ook ons huidige kabinet vindt rechters en rechtspraak alleen maar lastig.
Hoe kan dat? Het antwoord: wij hebben het geloof in de triniteit opgegeven. Als we in een God geloven, dan is dat al heel wat, en zo’n stoffig dogma, triniteit, wat moeten we ermee? God is drie en tegelijkertijd een? Hoe moet je je dat voorstellen? In de ethiek hanteren we alleen het verschil tussen goed en kwaad, of rationeel en irrationeel. Dat is binair denken. In de geschiedenis denken we ook niet trinitarisch maar binair: in het verleden zijn fouten gemaakt en in de toekomst gaan we het beter doen. Zo denk je eigenlijk niet eens binair maar lineair: zoals wij het nu (gaan) doen, zo is het goed. We kunnen ons niet voorstellen dat iets in het verleden al beter gedaan is dan we nu doen.
In 325 werd het dogma van de goddelijkheid van Christus vastgesteld. Daarvan was de kerkvader Athanasius, afkomstig uit Egypte, de architect. Constantijn de Grote had het eerste concilie van de kerk bij elkaar geroepen, omdat hij zonder de kerk niet meer kon regeren. Athanasius zorgde er op dat concilie voor dat Christus boven de keizer geplaatst werd. Hij deed dat met het woord homo-ousios, in onze belijdenis vertaald met “een van wezen”. Jezus Christus is een van wezen met de Vader in de hemel. Constantijn de Grote heeft dat geslikt, maar zijn opvolgers hebben Athanasius er om vervolgd. Hij vond onderdak bij de Egyptische monniken in de woestijn en moest zich daar 30 jaar lang schuilhouden.
Waarom is dat “een van wezen” zo belangrijk? Wel, ook de keizer, toen ook al, heette “goddelijk” te zijn. Net als de farao in Egypte heerste hij namens de sterrenmachten. Zijn woord is absolute waarheid. Wanneer Christus daarboven verheven is heeft niemand meer de absolute waarheid. Dat maakt alles wat mensen doen betrekkelijk. Wij hebben God niet in bezit. Dat geloof is de basis van het recht. Wie zichzelf absoluut verklaart ontneemt de ander het recht van spreken, en al gauw ook alle andere recht.
Terug af